Βραδυφλεγής βόμβα τα αμάζευτα κλαδιά και οι κορμοί στο Μάτι

Οι κορμοί που συγκεντρώνονται στο οικόπεδο είτε θρυμματίζονται με σκοπό να σκορπιστούν και να αξιοποιηθούν και πάλι στην περιοχή, είτε αξιοποιούνται για αντιπλημμυρικά έργα

Έναν μήνα ύστερα απ’ την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, η περιοχή της Ανατολικής Αττικής, στην οποία οι φωτιές κατά την θερινή περίοδο αποτελούν κάθε άλλο παρά σπάνιο φαινόμενο, εξακολουθεί να μένει αθωράκιστη απέναντι στον πύρινο κίνδυνο.

Στους πυρόπληκτους οικισμούς του Μαραθώνα, συναντάμε πεταμένα κλαδιά σε πολλά σημεία, τα οποία δημιουργούν μεγάλους όγκους εύφλεκτων «βομβών». Σε συνδυασμό με τα ξερά χόρτα, που τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρούνται όλο και περισσότερο τόσο σε κοινόχρηστους όσο και σε ιδιωτικούς χώρους, δημιουργείται ένα εκρηκτικό μείγμα τους θερινούς μήνες.

Αποκορύφωμα αυτής της συνθήκης αποτελεί ένα οικόπεδο γεμάτο εύφλεκτο υλικό από κλαδιά επί της λεωφόρου Μαραθώνος, που βρίσκεται στα όρια του δήμου Μαραθώνα-Νέας Μάκρης και Ραφήνας-Πικερμίου, αλλά και η δεδηλωμένη επικινδυνότητα του Σημείου Μεταφοράς Απορριμμάτων (ΣΜΑ) του δήμου Μαραθώνα, που οδήγησε την Πυροσβεστική Υπηρεσία Νέας Μάκρης να κρούσει τον κώδωνα για το ενδεχόμενο νέας πυρκαγιάς στην περιοχή.


Κάποιοι έχουν καθαρίσει το οικόπεδό τους από τα πεταμένα κλαδιά και περιμένουν το Δήμο να τα απομακρύνει

Τι έχει συμβεί

Ύστερα από την πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου 2018, με απόφαση της Εντεταλμένης Συμβούλου Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Αττικής οι δύο πυρόπληκτοι δήμοι της ανατολικής Αττικής (Μαραθώνα-Νέας Μάκρης και Ραφήνας-Πικερμίου) τέθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Με το μέτρο αυτό, δίνεται η δυνατότητα στις δύο δημοτικές Αρχές να λαμβάνουν αποφάσεις, να αναθέτουν έργα και να υπογράφουν συμβάσεις με την διαδικασία του κατεπείγοντος, ούτως ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος χρονοτριβής λόγω γραφειοκρατικών διαδικασιών.

Το καθεστώς της έκτακτης ανάγκης αρχικά ίσχυε για ένα εξάμηνο, δηλαδή έως τις 23 Ιανουαρίου 2019 ενώ έλαβε παράταση έξι ακόμη μηνών, δηλαδή έως και τις 23 Ιουλίου 2019.

Αυτό ισχύει και για την περίπτωση της απομάκρυνσης των καμένων κορμών, οι οποίοι εκτιμάται πως είναι χιλιάδες στον αριθμό.

Όσον αφορά την αποκομιδή των καμένων κορμών, τα βήματα που έγιναν ήταν τα εξής:

  • Τις αμέσως επόμενες ημέρες μετά την φωτιά, το υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών  νοίκιασε ένα μεγάλο οικόπεδο πάνω στην λεωφόρο Μαραθώνος. Πρόκειται για χώρο που ορίστηκε από κοινού από τους δήμους Μαραθώνα-Νέας Μάκρης και Ραφήνας-Πικερμίου, και βρίσκεται στην 1η είσοδο προς Νέο Βουτζά. Εκεί μεταφέρονται οι καμένοι κορμοί που συλλέγουν τα συνεργεία του υπουργείου αλλά και της περιφέρειας.
  • Ο Ειδικός Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ) διέθεσε οχήματα για την μεταφορά των ξύλων, και ένα ειδικό μηχάνημα (θρυμματιστή) για τον θρυμματισμό τους. Από το υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών έχουν ενοικιαστεί επίσης μηχανήματα που συνδράμουν.
  • Από τα δέντρα, που μεταφέρονται στο οικόπεδο της λεωφόρου Μαραθώνος, άλλα θρυμματίζονται με σκοπό να «σκορπιστούν» και πάλι στην καμμένη γη, και άλλα έχουν χρησιμοποιηθεί για αντιπλημμυρικά έργα.
  • Ο Όμιλος Κοπελούζου διέθεσε ένα εκατ. ευρώ και ανέλαβε τις συμβάσεις (με 8 συνολικά εταιρείες) για τις εργασίες υλοτόμησης των καμένων δέντρων και την αποκομιδή τους στο προαναφερθέν οικόπεδο (στο ποσό συμπεριλαμβάνεται η προσφορά του για σχετικές εργασίες και στην περιοχή της Κινέτας, που βίωσε επίσης σημαντικές πυρκαγιές τις ίδιες ημέρες).

Κορμοί που έχουν κοπεί περιμένουν την μεταφορά τους στο οικόπεδο επί της λεωφόρου Μαραθώνος

Τι ισχύει με τον δήμο Μαραθώνα-Νέας Μάκρης

Για την ενίσχυση του δήμου Μαραθώνα-Νέας Μάκρης με σκοπό την αποκατάσταση της περιοχής, έχουν διατεθεί έως σήμερα περίπου δύο εκατ. ευρώ από κρατικούς πόρους, από τα οποία περίπου 470.000 ευρώ αφορούν την αποκομιδή καμένων κορμών.

Συγκεκριμένα, η Διεύθυνση Καθαριότητας, Ανακύκλωσης, Περιβάλλοντος, Πρασίνου & Συντήρησης Υποδομών του δήμου συνέταξε μελέτη (αριθμός: 5/2019) τις ημέρες αμέσως μετά την φωτιά, για την «παροχή υπηρεσιών αποκομιδής μεταφοράς κλαδιών και πράσινων καμένων υπολειμάτων από τις περιοχές Μάτι, Νέο Βουτζά κ.λ.π. πυρόπληκτων οικισμών».

Με βάση την συγκεκριμένη μελέτη, ο δήμος Μαραθώνα-Νέας Μάκρης πραγματοποίησε απευθείας ανάθεση για την αποκομιδή και μεταφορά των κλαδιών και πράσινων καμένων υπολειμμάτων στις 10 Αυγούστου 2018, στην εταιρεία «Νείλος Ανακύκλωση Α.Ε.» (εδρεύει στην Νέα Μάκρη), με την τιμή να αφορά τα 8 ευρώ/κυβικό μέτρο. Σημειώνεται πως η τιμή εκκίνησης της διαπραγμάτευσης αφορούσε τα 14,50 ευρώ/κυβικό μέτρο. Η παρεχόμενη υπηρεσία αφορούσε την αποκομιδή 18.610 κυβικών μέτρων ύλης και την μεταφορά και εναπόθεσή της στο οικόπεδο της λεωφόρου Μαραθώνος.


Πεταμένα κλαδιά στην λεωφόρο Ποσειδώνος, στο δρόμο προς την Νέα Μάκρη

Τον Δεκέμβριο του 2018, σε σχετική συνεδρίαση της Οικονομικής Επιτροπής του δήμου Μαραθώνα, καταγράφεται πως «η κοπή και η απομάκρυνση που έχει πραγματοποιηθεί στα καμένα απονεκρωμένα δέντρα, ανέρχεται στο 30% περίπου», γεγονός που σημαίνει πως «είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι εργασίες, αφού συνεχίζεται η κοπή των δένδρων, και απαιτείται η συλλογή και μεταφορά τους, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα υγείας στους κατοίκους αλλά και ατυχημάτων εξαιτίας της συσσώρευσης των ανωτέρω στους δρόμους και κοινόχρηστους χώρους, στις περιοχές Μάτι, Ν.Βουτζά και λοιπούς πυρόπληκτους οικισμούς».

Αποφασίζεται η εκ νέου ανάθεση σχετικού έργου στην συγκεκριμένη εταιρεία. Στις 7 Μαΐου 2019, δηλαδή σχετικά προσφάτως σε αντίστοιχη συνεδρίαση του δήμου Μαραθώνα, η κοπή και απομάκρυνση των απονεκρωμένων δέντρων καταγράφεται να έχει ολοκληρωθεί σε ποσοστό που ανέρχεται σε 70%. Έτσι, κρίνεται σκόπιμο και πάλι να προχωρήσει η διαδικασία, με την υπογραφή νέας σύμβασης μεταξύ του Δήμου και της εταιρείας ύψους 70.000 ευρώ.

Η σημερινή εικόνα στο Μάτι



Πεταμένα κλαδιά και λακούβες που δεν έχουν επισκευαστεί συνθέτουν σκηνικό εγκατάλειψης στην περιοχή του Ματιού

Επισκεπτόμενος κανείς την περιοχή τις τελευταίες εβδομάδες, δεν μπορεί παρά να προσέξει τα κομμένα κλαδιά που σχηματίζουν ευμεγέθη βουναλάκια σε πολλά σημεία του οικισμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόκειται για όγκους κλαδιών που βρίσκονται στην άκρη (ή και όχι μόνο στην άκρη) του δρόμου, σε άλλες συναντιούνται σε ιδιωτικά οικόπεδα και κοινόχρηστους χώρους.

Όσον αφορά τα κλαδιά που συναντιούνται σε ιδιωτικές περιουσίες, συναντάται το εξής υπαρκτό ζήτημα: σε περιπτώσεις στις οποίες τα σπίτια ιδιωτών καταστράφηκαν ολοσχερώς, όπως μας μεταφέρεται από κατοίκους της περιοχής, ένας σημαντικός αριθμός των ιδιοκτητών δεν έχει επιστρέψει στην περιοχή από την ημέρα της φωτιάς κι έπειτα. Κάποιοι απλώς δεν βρήκαν το κουράγιο να επιστρέψουν.

Έτσι, δεν έχουν καθαρίσει το οικόπεδό τους, όπως συμβαίνει συνήθως στο Μάτι αυτή την περίοδο, όπου όσοι είχαν δεύτερη κατοικία στον οικισμό ξεκινούσαν να την επισκέπτονται και να την ετοιμάζουν εν όψει του καλοκαιριού.

Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, σε περιπτώσεις ιδιωτικών χώρων που δεν έχουν καθαριστεί προβλέπεται η παρέμβαση του Δήμου: για λόγους δημόσιας ασφαλείας το οικόπεδο καθαρίζει συνεργείο και ο δήμος χρεώνει για την συγκεκριμένη υπηρεσία τον ιδιοκτήτη. Εδώ και πολλούς μήνες, όμως, ο δήμος Μαραθώνα υπολειτουργεί, με τον μέχρι πρότινος δήμαρχο Ηλία Ψηνάκη να έχει παραιτηθεί από τις 10 Μαΐου 2019.

Παράλληλα, όπως μας λένε οι κάτοικοι της περιοχής, ακόμη και εάν καθαρίσουν οι ίδιοι το οικόπεδό τους τα δημοτικά τέλη δεν περιλαμβάνουν και την αποκομιδή των κομμένων κλαδιών από τις υπηρεσίες του Δήμου. Και μάλιστα η επιβάρυνση δεν είναι μικρή, αλλά 30 ευρώ για κάθε οικόπεδο. Έτσι, μια πρακτική που έχει υιοθετηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι να καλούν οι ιδιώτες εταιρείες, οι οποίες λαμβάνουν ως αμοιβή τους κορμούς και τα κλαδιά που θα κόψουν. Σε άλλες περιπτώσεις, κάτοικοι έχουν αφήσει τα κλαδιά που έκοψαν στην άκρη του δρόμου.

Από την άλλη, τα συνεργεία του υπουργείου Υποδομών & Μεταφορών κόβουν αποκλειστικά καμένα πεύκα και δεν συλλέγουν κλαδιά που έχουν κόψει άλλα συνεργεία (δεν μπορούν δηλαδή οι κάτοικοι να τους ζητήσουν να πάρουν και εκείνα που οι ίδιοι έκοψαν και να τα μεταφέρουν στο οικόπεδο της λεωφόρου Μαραθώνος).

Τα συνεργεία του υπουργείου τον πρώτο καιρό έκοβαν και τα ξύλα σε οικόπεδα ιδιωτών, που είχαν προβεί σε σχετική αίτηση στο υπουργείο, αλλά πλέον μαζεύουν κυρίως από δημόσιους χώρους.

Τέλος, από την περιοχή δεν έχουν λείψει τα περιστατικά παράνομων υλοτόμων, που κόβουν κορμούς για να μεταπωλήσουν το ξύλο στην συνέχεια, αφήνοντας κι εκείνοι πίσω τους όγκους κλαδιών αποχωρώντας.

Η ανησυχία των κατοίκων



Πεταμένα κλαδιά συναντιούνται συχνά εδώ κι εκεί σε οικόπεδα και κοινόχρηστους χώρους στο Μάτι

Οι κάτοικοι του Ματιού εμφανίζονται ανήσυχοι για το συγκεκριμένο ζήτημα, κάτι που διαπιστώσαμε κατά την παρουσία μας τόσο σε προεκλογικές εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν  το Μάιο, όσο και στο ντιμπέητ των πέντε υποψηφίων δημάρχων που πραγματοποιήθηκε στις 24 Μαΐου 2019 στον δημοτικό κινηματογράφο Νέας Μάκρης.

Εκεί, το ζήτημα της αποκομιδής των κλαδιών και της προετοιμασίας της περιοχής για το ενδεχόμενο πυρκαγιάς τέθηκε εξίσου από πολίτες που πήραν τον λόγο και το σύνολο των υποψηφίων δημάρχων.

Χαρακτηριστικό είναι το κείμενο της επιστολής που έστειλε στις 16 Μαΐου 2019 ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Μάτι, προς τον δήμο Μαραθώνα και τις αρμόδιες υπηρεσίες, με κοινοποίηση στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Νέας Μάκρης, το Αστυνομικό Τμήμα Μαραθώνα και τα τοπικά Μέσα.

Όπως σημειώνεται στην επιστολή:

«Λόγω της συνεχούς κοπής των καμένων δέντρων στην περιοχή του Ματιού, έχουν δημιουργηθεί δεκάδες επικίνδυνες εστίες με προϊόντα κοπής. Οι εστίες αυτές βρίσκονται είτε σε κοινόχρηστους χώρους, είτε σε αυλές καμένων σπιτιών, είτε σε οικόπεδα και αποτελούν ΑΜΕΣΟ και ΤΕΡΑΣΤΙΟ κίνδυνο για την εκδήλωση πυρκαγιάς. Παρακαλούμε όπως αναλάβετε τις ευθύνες σας και απομακρύνετε τα κλαδιά αυτά από όλο το Μάτι, διότι σε περίπτωση πυρκαγιάς θα θεωρηθείτε ΣΥΝΥΠΕΥΘΥΝΟΙ».

Το inside story επικοινώνησε με τον Εμμανουήλ Χατζηχρήστο, αντιπρόεδρο του Εξωραϊστικού Συλλόγου Ματιού, και μόνιμο κάτοικο της περιοχής. «Ο Εξωραϊστικός Σύλλογος έχει πάρει θέση απέναντι σε όλα τα σοβαρά προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί μετά την φωτιά της 23ης Ιουλίου», δήλωσε στο inside story ο κ. Χατζηχρήστος.

«Το πρώτο ζήτημα αφορούσε την συλλογή του αμίαντου, για το οποίο ο Σύλλογος απέστειλε εξώδικο στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και τον Δήμο, και τώρα βρισκόμαστε αντιμέτωποι απέναντι στο ζήτημα με τα κλαδιά. Εάν δεν υπάρξει συμμόρφωση εντός της πρώτης εβδομάδας του Ιουνίου, θα παρθούν πιο δραστικά μέτρα με την αποστολή εξωδίκων».

Ο κ. Χατζηχρήστος κρούει τον κώδωνα και για έναν ακόμα λόγο: «Το Μάτι διατρέχει μεγάλο κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς και λόγω των δεκάδων καμένων εγκαταλελειμμένων κτιρίων, στα οποία βρίσκονται διάσπαρτα γυαλιά ανάμεσα στα ξερά χόρτα. Πρόκειται για γυαλιά που έχουν προκύψει απ’ την περσινή φωτιά και μέχρι και σήμερα δεν τα έχει μαζέψει κανείς, αφού οι κατεδαφίσεις έχουν σταματήσει απ’ τον Δεκέμβριο».

Το επικίνδυνο οικόπεδο στη λεωφόρο Μαραθώνος

Για τους κατοίκους, δεδομένη θεωρείται και η επικινδυνότητα του οικοπέδου πάνω στη λεωφόρο Μαραθώνος, όπου εναποτίθενται τα κλαδιά και οι κορμοί που συγκεντρώνουν τα συνεργεία στο Μάτι και τον Νέο Βουτζά. Στις συνομιλίες μας, αρκετοί υπογραμμίζουν πως θα έπρεπε διαρκώς να βρίσκεται στο σημείο τουλάχιστον ένα πυροσβεστικό όχημα για το ενδεχόμενο πυρκαγιάς, αν όχι δύο.

Στο συγκεκριμένο οικόπεδο, βρίσκονται συγκεντρωμένοι αρκετοί τόνοι ξυλείας, οι οποίοι αφορούν εξίσου κομμένους και θρυμματισμένους κορμούς, στην ουσία δηλαδή πριονίδι που θεωρείται εξαιρετικά εύφλεκτο υλικό, αλλά και κορμούς που αναμένουν τον θρυμματισμό τους από το ειδικό μηχάνημα.

Το συγκεντρωμένο υλικό προκαλεί ανησυχία, ακόμη και για τον κίνδυνο αυτανάφλεξης. Την επικινδυνότητα του χώρου αναγνωρίζει το σύνολο των υποψηφίων των πρόσφατων δημοτικών. Επικοινωνήσαμε με το υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών ζητώντας να πληροφορηθούμε για την πρόοδο αποκομιδής των ξύλων και της μεταφοράς τους στο συγκεκριμένο οικόπεδο, από το οποίο όμως ενημερωθήκαμε πως δεν υπάρχει κάτι νεότερο.

Πάντως δεν είναι όμως ο μόνος χώρος της περιοχής που προξενεί προβληματισμό για το ενδεχόμενο πυρκαγιάς.

Στα όρια του και ο ΣΜΑ του δήμου

Στα όριά του φέρεται να βρίσκεται και ο Σταθμός Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων του δήμου Μαραθώνα-Νέας Μάκρης, όπου μεταφέρονται «ογκώδη, μη επικίνδυνα υλικά» που έχουν δημιουργηθεί από την πυρκαγιά της 23ηςΙουλίου 2018, μέσα από απευθείας αναθέσεις του δήμου σε εταιρείες.

Ο δήμος αναγνωρίζει το ζήτημα που προκύπτει, καθώς σε πρόσφατό του πρακτικό αναφέρεται: «Επίσης, εν όψει της θερινής περιόδου και δεδομένου ότι ο περιφραγμένος χώρος εναπόθεσης έχει πλέον κορεστεί, εγκυμονεί κίνδυνος για την πρόκληση νέας πυρκαγιάς, αφού στην περιοχή αναπτύσσονται μεγάλες θερμοκρασίες και πνέουν δυνατοί άνεμοι».

Ο δήμος δεν είναι ο μόνος που αναγνωρίζει την επικινδυνότητα του χώρου εν όψει της θερινής περιόδου που έρχεται. Τον περασμένο Απρίλιο, αξιωματικός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας πραγματοποίησε αυτοψία στο ΣΜΑ.

Αποτέλεσμα ήταν το επίσημο έγγραφο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Νέας Μάκρης, στις 15/04/2019, με το οποίο ζητείται η απομάκρυνση των υλικών που βρίσκονται στο ΣΜΑ «το ταχύτερο δυνατό, καθώς ο συγκεκριμένος χώρος γειτνιάζει με δασική έκταση», με αποτέλεσμα των κίνδυνο πυρκαγιάς να φαντάζει ορατός.

Πρόκειται για ακόμη μια πρόκληση, που η νέα δημοτική Αρχή θα κληθεί να αντιμετωπίσει.