Ο πυρόπληκτος υποψήφιος

Ο Γιάννης Κωλέττης πέρασε όλα τα καλοκαίρια της ζωής του στο Μάτι, όπου ζει μόνιμα από το 2004. Το σπίτι που συνδέθηκε με τις παιδικές του μνήμες χάθηκε στη φωτιά του περσινού καλοκαιριού. Όταν του προτάθηκε να κατέβει ως υποψήφιος κοινοτικός σύμβουλος, δεν χρειάστηκε να σκεφτεί πολύ για να απαντήσει θετικά.

Ο Γιάννης Κωλέττης στο κατεστραμμένο από την φωτιά σπίτι του. [Σ. Μαλιχούδης]

Το βιογραφικό του είναι η αγάπη του για την περιοχή. Όχι μεταφορικά, αλλά στην κυριολεξία: στο έντυπο με το οποίο γνωστοποιεί την υποψηφιότητά του, εκεί όπου έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε για σπουδές, κατορθώματα κι επιτυχίες, ο Γιάννης Κωλέττης, που γεννήθηκε στην Αθήνα πριν από 47 χρόνια, εξηγεί γιατί αισθάνεται Ματιώτης.

«Μεγάλωσα στην περιοχή παίζοντας στο γήπεδο της Περικλέους και της Αμπελούπολης, και κάνοντας μπάνιο στο καφενεδάκι της Αργυρής Ακτής. Στην εφηβεία κάναμε βόλτες στο Μάτι, τρώγαμε τυρόπιτες στη “Δήμητρα” και πεϊνιρλί στο φούρνο, πηγαίναμε σινεμά στο “Μαϊάμι” και στη “Ρία” και αργότερα διασκεδάζαμε στο “Platoon”», ξεκινά το κείμενό του.

Ο Κωλέττης μεγάλωσε στην Κυψέλη, αλλά το Πάσχα και το καλοκαίρι έρχονταν πάντοτε οικογενειακώς στο Μάτι. «Δούλευα από 12 ετών κάθε καλοκαίρι», θυμάται. «Δεν υπάρχει μαγαζί της εποχής στο οποίο να μην έχω εργαστεί».

Κάποια στιγμή έφτιαξε την Σουβλακερί, το δικό του μαγαζί που λειτούργησε το διάστημα 1995-2004, και μετακόμισε πλέον μόνιμα στο Μάτι. Το μαγαζί έκλεισε, αλλά το στίγμα του είχε μείνει: «Ποιος εδώ μέσα δεν έχει φάει σουβλάκι απ’ το χέρι μου;», αστειεύτηκε ο Κωλέττης κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης προεκλογικής εκδήλωσης του συνδυασμού Πορεία Πράξης, του υποψήφιου δημάρχου Στεργίου Τσίρκα, με τον οποίο διεκδικεί μια θέση στο τοπικό συμβούλιο του Ματιού.

«Έχω φίλους και στην Αθήνα», εξηγεί ο Κωλέττης ένα ζεστό πρωινό του Μαΐου που συναντιόμαστε στην περιοχή, ενώ ρουφά μια τζούρα απ’ το ηλεκτρονικό του τσιγάρο. «Αλλά οι αναμνήσεις μου και όλη μου η ζωή είναι το Μάτι. Γι’ αυτό παλεύω για τον τόπο που αγάπησα και αγαπώ, για αυτά που χάσαμε και αυτά που ζήσαμε, γιατί οι στιγμές που έχω ζήσει εδώ για μένα είναι το παν. Το Μάτι είναι όλη η ιστορία μου».

Τα χρόνια της αγνότητας…

Γνώρισα τον Κωλέττη μέσω του Τάσου Τέλλογλου πριν από δύο περίπου μήνες, όταν ξεκίνησα να έρχομαι για ρεπορτάζ στον πυρόπληκτο παραλιακό οικισμό του Μαραθώνα. Τον συνάντησα αρκετές φορές στο Άρτιον, ουσιαστικά την μοναδική καφετέρια του Ματιού, στα τραπεζάκια της οποίας γύρω από μεσημεριανά γεύματα και καφέδες ακούγονται λόγια ανησυχίας για το μέλλον, απ’ τους κατοίκους που δεν εγκατέλειψαν το Μάτι ύστερα απ’ την πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου.

Μου έδειξε τα μέρη όπου μεγάλωσε ως παιδί. Τις παραλίες, στις οποίες οι παρέες των μικρών που αποτελούνταν από δεκάδες άτομα τότε, περνούσαν ολόκληρη την ημέρα παίζοντας. Τον κινηματογράφο όπου πήγαιναν τα απογεύματα, κάτω απ’ την πανσιόν με τις δύο χαρακτηριστικές ταμπέλες, που η μια γράφει ΜΙΑΜΙ και η άλλη ΜΑΙΑΜΙ. Το σημείο όπου συναντιούνται η Κυανής Ακτής με την Ποσειδώνος: εκεί, τα χρόνια που το Μάτι έσφυζε από ζωή, μου είπε πως χρειαζόταν τροχονόμος για να ρυθμιστεί η κυκλοφορία των οχημάτων.

«Με πιάνει πίκρα. Βλέπω την κατάσταση, και στεναχωριέμαι και απογοητεύομαι», λέει σήμερα ο Κωλέττης, σχολιάζοντας την εικόνα εγκατάλειψης που έχει η περιοχή του. «Αλλά συνειδητοποιώ ότι το Μάτι είμαστε εμείς που μείναμε πίσω, έχουμε γίνει μια γροθιά, και παλεύουμε. Εμείς θα το ξαναφτιάξουμε».

Τα τραγικά αποτελέσματα της φωτιάς έχουν «αλλάξει» την στάση των ανθρώπων της περιοχής, σε βαθμό που και οι τοπικές εκλογές δεν διέπονται από κομματικές αντιπαλότητες. Χαρακτηριστικό είναι το ότι ο υποψήφιος δήμαρχος Στέργιος Τσίρκας, με τον οποίο ο Κωλέττης είναι υποψήφιος, αν και παραδοσιακά στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας στον συνδυασμό του φέτος έχει και υποψηφίους που προέρχονται από τον ΣΥΡΙΖΑ.

Ό,τι ώρα της ημέρας κι αν τον ενοχλούσα, ο Κωλέττης ήταν πάντα πρόθυμος να με φέρει σε επαφή με ανθρώπους της περιοχής και να μοιραστεί τυχόν πληροφορίες. Κάθε φορά που τον άφηνα για να πάρω τον δρόμο της επιστροφής για την Αθήνα, με χαιρετούσε με μια λέξη: «Ευχαριστούμε». Και όταν ενημέρωνα πως μια απ’ τις επόμενες ημέρες θα επέστρεφα, απαντούσε απλώς: «Πάρε με όποτε θες, εγώ εδώ θα είμαι». Και ύστερα συμπλήρωνε με χαμόγελο: «Απλώς μετά τις εντεκάμιση-δώδεκα, ξέρεις».

… και η φωτιά

Μια ημέρα, ο Κωλέττης με πήρε στο σημείο όπου βρισκόταν το σπίτι του, το οποίο η φωτιά της 23ης Ιουλίου κατέστρεψε ολοσχερώς. Μου έδειξε τα γειτονικά σπίτια, στα οποία έμεναν οι φίλοι που ως παιδί είχε μεγαλώσει πλάι τους («δεν είχα το τηλέφωνό τους, έριχνα πάντοτε απλώς μια φωνή»): κάποια είχαν καταστραφεί, όπως το δικό του, άλλα έδειχναν ως δια μαγείας η φωτιά να μην τα έχει ακουμπήσει καν. Η ψησταριά και το ξύλινο τραπέζι του πινγκ πονγκ της οικογένειας του Κωλέττη, γύρω από το οποίο τα παιδιά της γειτονιάς μαζεύονταν κάθε απόγευμα μετά τις 17:00 ξεσηκώνοντας τις φωνές των μεγαλυτέρων, βρίσκονται ακόμη εκεί.

Η σημερινή εικόνα του σπιτιού του Γιάννη Κωλέττη [Σ. Μαλιχούδης]

«Όταν είδα πως η φωτιά μπήκε στο Μάτι μάζεψα τους γονείς μου για να κατεβούμε προς την παραλία. Ορισμένοι δρόμοι καίγονταν ήδη κι έτσι μπλοκάραμε σε ένα σημείο. Εγώ είχα στο μυαλό μου να φτάσω με το αμάξι στο λιμάνι, για να μπορέσω να μεταφέρω τους γονείς μου που δεν μπορούσαν να περπατήσουν πολύ», είπε φέρνοντας στην μνήμη του εκείνο το απόγευμα.

Οι τρεις τους βρέθηκαν σε μια παραλία. Μπήκαν στη θάλασσα, γιατί οι καύτρες έφταναν ως το σημείο όπου βρίσκονταν, και έμειναν εκεί από τις εξήμισι έως τις δώδεκα περίπου, όταν ο φακός ενός αστυνομικού εντόπισε τα περίπου 50 άτομα που είχαν βρει καταφύγιο εκεί.

Από εκεί μεταφέρθηκαν στην Αργυρά Ακτή, που βρισκόταν κοντά, από όπου τους πήραν τα σκάφη ιδιωτών. Ύστερα από ένα μικρό διάστημα παραμονής στο νοσοκομείο, ο Κωλέττης άρχισε να επιστρέφει στην περιοχή: μιας και δεν είχε πλέον ούτε σπίτι εκεί αυτοκίνητο, τον μετέφεραν φίλοι και γνωστοί που πήγαιναν ή επέστρεφαν απ’ την περιοχή, και τα βράδια έμενε στους γονείς του στην Αθήνα.

Η θέα από το σαλόνι [Σ. Μαλιχούδης]

Στο Μάτι επικρατούσε πόνος και αναβρασμός. «Δεν υπάρχει κάποιος που να μην έχασε έναν δικό του άνθρωπο», εξηγεί, «εδώ όλοι γνωριζόμαστε μεταξύ μας». Ο Κωλέττης συμμετείχε στις πρωτοβουλίες των εθελοντών στο hotspot που στήθηκε στον Ναυτικό Όμιλο Ματιού, την «πλατεία του Ματιού», όπως την ξέρουν οι ντόπιοι.

Όταν ερωτάται για την απόκριση του Δήμου στις ανάγκες τους, στο πρόσωπό του σχηματίζεται ένας μορφασμός ενόχλησης. «Δεν παρουσιάστηκε ούτε ο δήμαρχος, ούτε κανένας άλλος, που να έρθει στο λιμάνι και να μας ρωτήσει πώς είμαστε, σε τι μπορεί να μας βοηθήσει», λέει. «Επί δύο εβδομάδες, στους δρόμους έξω απ’ τα καμένα σπίτια μας περνούσαν αυτοκίνητα με τους πάντες: διάφοροι Σύλλογοι από όλη την Ελλάδα, η Εκκλησία, ο δήμος Ραφήνας. Μόνο τον δήμο Μαραθώνα δεν είδαμε».

Ύστερα από τρεις περίπου εβδομάδες, ο Κωλέττης μετακινήθηκε στα ΚΑΑΥ, τις κατασκηνώσεις του στρατού, που μαζί με την κατασκήνωση ΚΕΔΑ της αεροπορίας διέθεσε για τους πυρόπληκτους το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. Σε αυτές διαμένει σήμερα, εννέα μήνες μετά. Περίπου 100 οικογένειες ακόμη παραμένουν στις δύο κατασκηνώσεις.

Το σήμερα

Ο Κωλέττης υποστηρίζει πως στις σχεδόν τρεις δεκαετίες της ενήλικης ζωής του δεν είχε σκεφτεί ποτέ να ασχοληθεί με την πολιτική. Όταν όμως ο υποψήφιος δήμαρχος Στέργιος Τσίρκας του πρότεινε να κατέβει υποψήφιος για το τοπικό συμβούλιο του Ματιού, δεν το σκέφτηκε καν.

Ο Γιάννης Κωλέττης με τον συνυποψήφιό του, Κώστα Μπούφη, σε εκδήλωση για την Πρωτομαγιά στον Ναυτικό Όμιλο Ματιού [Σ. Μαλιχούδης]

«Από την πρώτη στιγμή μετά την φωτιά είχα μια δύναμη, και ένα γαμώτο, να παλέψω για το Μάτι, την περιοχή μου. Γιατί αισθανόμουν ότι κάηκε η ζωή μου», θυμάται. Συμπληρώνει πως δεν μπορεί να θυμηθεί πότε ακριβώς του έγινε η πρόταση, εκείνο όμως που πράγματι θυμάται είναι ότι «δεν μπορώ να πω πως είχα κάποιον ενδοιασμό. Μπορώ να βοηθήσω γιατί έχω θέληση. Και κυρίως πιστεύω ότι έχω κι εγώ δικαίωμα στην προσπάθεια».

Καθώς ανοίγει ο καιρός, δειλά-δειλά ο κόσμος δείχνει να επιστρέφει στο Μάτι, ιδίως τα Σαββατοκύριακα. Τίποτα όμως δεν θυμίζει την ζωντάνια του παρελθόντος. Οι καθυστερήσεις στην πρόοδο των προβλεπόμενων διαδικασιών, από την επισκευή ή επανακατασκευή των σπιτιών έως την αποκατάσταση του περιβάλλοντος, έχει απογοητεύσει τον κόσμο σε σημείο που πολλοί, ακόμη και κάποιοι που στο Μάτι είχαν την πρώτη τους κατοικία, έχουν πλέον πολλούς μήνες να επιστρέψουν στην περιοχή ή και δεν επέστρεψαν καθόλου απ’ τον Ιούλιο.

«Εγώ παραμένω εννέα μήνες εδώ, δεν έχω φύγει», λέει ο Κωλέττης, που τα τρία τελευταία χρόνια είναι άνεργος. «Θα μπορούσα να έχω πάει στην Αθήνα και να ψάξω να βρω μια δουλειά, να κάθομαι εκεί και να μην με νοιάζει. Η αγωνία μου όμως είναι να ξαναφτιάξω την περιοχή μου».

Ο Κωλέττης εντάχθηκε από την πρώτη στιγμή στην Συντονιστική Επιτροπή Κατοίκων Ματιού (ΣΕΚΜΑ), που σχηματίστηκε από Ματιώτες με σκοπό την άσκηση πίεσης προς την κυβέρνηση ώστε να μην ξεχαστεί η περιοχή τους. Συμμετέχει στις διάφορες ιδιωτικές πρωτοβουλίες που σκοπό έχουν να δώσουν ζωή στην περιοχή: πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις, δενδροφυτεύσεις με την χορηγία εταιρειών, την εκδήλωση για την Πρωτομαγιά που πραγματοποιήθηκε στον Ναυτικό Όμιλο. Όταν φτάσει η 23η Ιουλίου 2019, όμως, πέρα από τις υπόλοιπες εκδηλώσεις που θα διοργανωθούν για τον ίδιο εκείνο το απόγευμα πρέπει να υπάρξει σιγή, ως φόρος τιμής στους 102 ανθρώπους που χάθηκαν στην φωτιά έναν χρόνο νωρίτερα.

Πριν επιστρέψει το βράδυ στην κατασκήνωση του στρατού όπου διαμένει, περνάει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας στους δρόμους του Ματιού. Ασχολείται με ζητήματα της καθημερινότητας των ιδιωτών και των επαγγελματιών της περιοχής: τους δρόμους που σε ορισμένα σημεία θυμίζουν ακόμη βομβαρδισμένο τοπίο, το ζήτημα της ηλεκτροδότησης, τα παρατημένα κλαδιά εδώ κι εκεί που θα μπορούσαν να αποβούν καταστροφικά στην περίπτωση μιας νέας φωτιάς, το πώς θα φτιάξει η εικόνα της περιοχής ώστε να μην διστάζουν να την πλησιάσουν επισκέπτες.

«Είμαστε όπως ήμασταν και το καλοκαίρι μετά την φωτιά, ίσως και χειρότερα», λέει. «Πλέον δεν μπορούμε να ασκήσουμε και πίεση γιατί δεν υπάρχει Δήμος». Ο Ηλίας Ψινάκης παραιτήθηκε πριν δύο εβδομάδες, ακολουθώντας πολλά από τα στελέχη της παράταξής του που εγκατέλειψαν τον συνδυασμό νωρίτερα.

«Στέργιο, την πάτησες»

Αρκετό καιρό πριν τον γνωρίσω, είχα προσέξει τον Κωλέττη σε ένα βίντεο από μια επεισοδιακή συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Μαραθώνα, μερικές μέρες μετά την φωτιά. Όπως και άλλοι κάτοικοι που είχαν βιώσει την φωτιά, ο ίδιος είχε εισβάλλει στην αίθουσα εξοργισμένος, φωνάζοντας στους παρίσταντες δημοτικούς συμβούλους (ο δήμαρχος δεν φάνηκε παρά βδομάδες μετά στα δημοτικά συμβούλια) να παραιτηθούν για τον χειρισμό της καταστροφικής πυρκαγιάς.

[poreiapraxis.gr]

Του θυμίζω το ξέσπασμά του. «Εκείνη την ημέρα έξω απ’ το δημαρχείο υπήρχαν ηχεία, για να μπορούμε να ακούμε και εμείς την συνεδρίαση», θυμάται. «Καθόμασταν λοιπόν εκεί απέξω, άνθρωποι που είχαμε χάσει τα σπίτια μας ή τους δικούς μας στην φωτιά πριν λίγες μέρες, περιμένοντας με αγωνία να ακούσουμε μια κουβέντα για το τι θα γίνει την επόμενη ημέρα. Και τελικά ακούγαμε τον καθένα τους να λέει με την σειρά πόσο καλά είχε χειριστεί την πυρκαγιά».

Τις ημέρες που συναντιόμαστε είναι πιο ήρεμος, αλλά δεν δυσκολεύεσαι να καταλάβεις πως πάντοτε υπάρχει η ίδια έγνοια μέσα του. Όπου πηγαίνουμε τον γνωρίζουν, και γνωρίζοντας πως ασχολείται ενεργά, ζητούν να μάθουν νεότερα για την πρόοδο των διαδικασιών. «Ορίστε, ο Γιαννάκης μας», ακούστηκε από ένα τραπέζι στο πλάι μου, όταν πήρε τον λόγο εκείνος στην προεκλογική εκδήλωση του συνδυασμού του στο Mati Hotel λίγες εβδομάδες πριν τις εκλογές.

Στην προεκλογική συγκέντρωση στο Hotel Μάτι. [Σταύρος Μαλιχούδης]

Ο Κωλέττης θέλει να προχωρήσει το γκρέμισμα των «κόκκινων» σπιτιών που έχει κολλήσει, να επιταχυνθούν οι αιτήσεις που καθυστερούν στην Πολεοδομία, και να αρχίσουν οι κάτοικοι να επισκευάζουν και να χτίζουν εκ νέου τα σπίτια τους, πριν περάσει ο κρίσιμος χρόνος που που θα τους κάνει να απογοητευτούν και να ρίξουν μαύρη πέτρα στην περιοχή. «Αυτή την στιγμή είναι το μόνο που με καίει», εξηγεί.

Την ίδια στάση σκοπεύει να κρατήσει και την επομένη των δημοτικών εκλογών, σε περίπτωση που ο συνδυασμός στον οποίο συμμετέχει κερδίσει. «Στέργιο την πάτησες», είπε γυρίζοντας στον υποψήφιο δήμαρχο Στέργιο Τσίρκα, καθώς έκλεινε την προεκλογική του ομιλία δύο βδομάδες πριν τις εκλογές.

«Θα σου γίνω στενός κορσές. Κάθε ημέρα θα είμαι στο γραφείο σου, και θα τριγυρνάω στους δρόμους για να βεβαιωθώ ότι τα πράγματα προχωρούν».