Είναι μόνο το ανθρώπινο χέρι ή ευθύνεται και η κλιματική αλλαγή για τις πυρκαγιές;

Τα ερωτήματα για τις αιτίες της φονικής πυρκαγιάς παραμένουν αναπάντητα από τους αρμόδιους. Προσφεύγουμε στην επιστημονική κοινότητα, τις εξειδικευμένες μελέτες, τις στατιστικές και τη διεθνή εμπειρία αναζητώντας απαντήσεις. Και η αλήθεια είναι ότι εκπλαγήκαμε.

Δορυφορική λήψη της Αττικής με τις εστίες πυρκαγιών.
24 Ιουλίου 2018. [NASA/ESDIS]

Αναδημοσίευση από inside story, Παρασκευή 27 Ιουλίου 2018

Ενώ ακόμη εκτυλίσσεται η μεγάλη τραγωδία από τις πυρκαγιές της Ανατολικής Αττικής, στη δημόσια σφαίρα παρακολουθούμε έναν ατέρμονο διάλογο για τα αίτια της καταστροφής. Ο διάλογος, βέβαια, δεν ξεκίνησε τώρα. Είναι ο ίδιος που αναπαράγεται στη χώρα μας κάθε φορά που ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια έκτακτη ανάγκη.

Οι διαφοροποιήσεις και οι αποκλίσεις συνδέονται με πολιτικά κίνητρα, αλλά η ουσία εντοπίζεται στην αναζήτηση και ενίοτε στην αποποίηση ευθυνών. Στον διάλογο αυτό το τελευταίο διάστημα έχει προστεθεί και μια παράμετρος που αν μη τι άλλο δεν μπορούμε να αγνοήσουμε: η κλιματική αλλαγή.

Οι επιστήμονες δεν μπορούν να ορίσουν το μερίδιο ευθύνης της κλιματικής αλλαγής, ούτε να εκτιμήσουν με ακρίβεια τον βαθμό επιρροής τους στο ξέσπασμα και την εξάπλωση πυρκαγιών συγκριτικά με άλλες αιτίες, όπως η χρήση γης και η διαχείρισή της. Θα πρέπει βέβαια να συνυπολογίσουμε και τον ανθρώπινο παράγοντα, είτε για καλό είτε για κακό: αφενός γιατί έχουν εκσυγχρονιστεί οι τακτικές πυρόσβεσης, και αφετέρου γιατί η πλειονότητα των πυρκαγιών αποδίδεται στον άνθρωπο. Σύμφωνα με εκτεταμένη μελέτη που εξέτασε τα αρχεία 1,5 εκατ. δασικών πυρκαγιών στις ΗΠΑ από το 1992 έως το 2012, το 84% των πυρκαγιών ξεκινάει από ανθρώπινο χέρι.

Τα ευρήματα δεν αναφέρονται μόνο σε εμπρησμό. Η απροσεξία είναι ο ισχυρότερος παράγοντας (τσιγάρα, μπάρμπεκιου, οικιακές ή αγροτικές φωτιές που ξέφυγαν από τον έλεγχο), αλλά και ατυχήματα όπως πτώσεις και βλάβες σε υποδομές του ηλεκτρικού, ακόμη και σπινθήρες από σιδηρόδρομο ή φωτιές και εκρήξεις που ξεκινούν από αυτοκινητιστικά. Οι υπόλοιπες, σύμφωνα με το διαδραστικό αρχείο του MTBS (Monitoring Trends in Burn Severity), προκαλούνται από κεραυνούς, λάβα ηφαιστείων και άλλα φυσικά φαινόμενα.

Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Η σύνδεση των δασικών πυρκαγιών με την κλιματική αλλαγή είναι λίγο ως πολύ προφανής. Κατ’ αρχάς, επηρεάζει η αναντίρρητη αύξηση της θερμοκρασίας που παρατηρείται τα τελευταία 20 χρόνια, φαινόμενο που καταγράφεται και στη χώρα μας, αν και όχι με ανάλογη ένταση.

Η συνακόλουθη διεύρυνση των περιόδων ξηρασίας είναι ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει τις δασικές πυρκαγιές, όπως άλλωστε και οι ακραίες διακυμάνσεις των βροχοπτώσεων και της υγρασίας, αλλά και η άνοδος της στάθμης και της θερμοκρασίας των υδάτων (όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, συντείνει στην αύξηση των πυρκαγιών). Μια άλλη παράμετρος είναι η επιμήκυνση της δυνητικής περιόδου πυρκαγιών. Ειδικά στη Μεσόγειο, σύμφωνα με τα στοιχεία της WWF, οι εβδομάδες που παρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα για πυρκαγιές είναι πλέον αυξημένη κατά 20-34%.

Ο κίνδυνος είναι υψηλότερος στις δασωμένες περιοχές, που είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερες απειλές από πυρκαγιές καθώς οι συνθήκες γίνονται ολοένα ξηρότερες και θερμότερες. Η WWF εκτιμά ότι η εμφάνιση περισσότερων μέγα-πυρκαγιών θα είναι συχνότερη και «θέτει ευπαθή δασικά οικοσυστήματα, όπως τα διάφορα ορεινά δάση κωνοφόρων, σε σοβαρό κίνδυνο». Η τάση αναμένεται να συνεχίσει αυξητικά τα επόμενα χρόνια και σύμφωνα με τον δείκτη πιθανότητας πυρκαγιών KBDI, στο τέλος του αιώνα θα κινηθεί σε πρωτοφανή, ενδεχομένως ανεξέλεγκτα, επίπεδα.

Μια ακόμη αιτία είναι οι κεραυνοί, που επίσης αυξάνονται τους ζεστούς μήνες λόγω της κλιματικής αλλαγής –για κάθε βαθμό Κελσίου που αυξάνεται η θερμοκρασία, οι κεραυνοί πληθαίνουν κατά 12%.

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να δημοσιεύσει τα συμπεράσματα της μελέτης για το κύμα καύσωνα που σαρώνει το φετινό καλοκαίρι τη βόρεια Ευρώπη –και που σύμφωνα με τους ειδικούς συνδέεται με ασυνήθιστες δασικές πυρκαγιές– o καθηγητής Μάιλς Άλλεν, επικεφαλής του προγράμματος παρακολούθησης του κλίματος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Δεν είναι η πρώτη φορά που παρατηρούνται τόσο υψηλές θερμοκρασίες», δήλωσε ο καθηγητής, «αλλά πλέον παρατηρούνται συχνότεροι και πιο έντονοι καύσωνες». Το φαινόμενο των υψηλών θερμοκρασιών παρατηρείται φέτος σε τέσσερις ηπείρους (πλην Ωκεανίας), και η εξάπλωση των πυρκαγιών ακολουθεί αντίστοιχο χωρικό και χρονικό μοτίβο.

Παλαιότερες μελέτες συντείνουν ότι οι φωτιές στο βόρειο ημισφαίριο συνδέονται με την ξηρασία και τις μειωμένες βροχές, με τον κίνδυνο να διπλασιάζεται για τα δάση. Ακόμη όμως κι αν οι λιγότερες βροχοπτώσεις γίνουν πιο έντονες (μια άλλη έκφανση της κλιματικής αλλαγής), είναι μάλλον απίθανο να αποτρέψουν μελλοντικές πυρκαγιές. Το φαινόμενο ενισχύεται από τους ισχυρότατους ανέμους.

«Πέρα από το να εκφράζουμε τη λύπη μας, θα πρέπει να εργαστούμε συστηματικά για την πρόληψη και τον μετριασμό των φαινομένων της κλιματικής αλλαγής και του ρόλου που αυτή διαδραματίζει στην επιδείνωση των ακραίων φαινομένων», έλεγε η Χίλαρι Κλίντον σε ομιλία της στο Πανεπιστήμιο Davis της Καλιφόρνια πέρυσι, αμέσως μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην ευρύτερη περιοχή.

Όπως λέει ο Μάικ Φλάναγκαν, εξειδικευμένος στις δασικές πυρκαγιές Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα στον Καναδά, «δεν χρειάζεται πολύς χρόνος. Αρκεί μόλις μια εβδομάδα ζεστού και ξηρού καιρού για να αντιμετωπίσουμε μια κόλαση φωτιάς». Σας θυμίζει κάτι;

Η μεγάλη εικόνα

Υπάρχει η αίσθηση ότι τα τελευταία χρόνια οι δασικές πυρκαγιές είναι περισσότερες και πιο εκτεταμένες από ποτέ. Η αίσθηση εντάθηκε το 2016 και περαιτέρω το 2017, όταν αρκετές περιοχές του πλανήτη δοκιμάστηκαν από εκτεταμένες και πολυήμερες πυρκαγιές.

Επρόκειτο όμως μόνο για αίσθηση: η μείωση των δασικών πυρκαγιών τις τελευταίες δύο δεκαετίες επιβεβαιώνεται από την ανάλυση των σχετικών στατιστικών και από τη συγκριτική μελέτη των εκπομπών αερίων μέσω της ειδικής βάσης δεδομένων (GFED4).

Μια επιστημονική ανάλυση των δεδομένων της NASA που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science επισημαίνει ότι παρά την αισθητή αύξηση της θερμοκρασίας τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η συνολική έκταση των καμένων δασών παγκοσμίως έχει μειωθεί κατά περίπου 25%. Πάντως, η μείωση των καμένων εκτάσεων σε ορισμένες περιοχές (κυρίως στις σαβάνες), οφείλεται στην επέκταση των γεωργικών εκτάσεων.

Σύμφωνα με τον συντάκτη της μελέτης, Νταγκ Μόρτον, ερευνητή του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA, ο αντίκτυπος των ανθρωπογενών αλλαγών στις σαβάνες, τα λιβάδια και τα τροπικά δάση είναι τόσο μεγάλος που αντισταθμίζει τον κίνδυνο πυρκαγιάς από την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Σημειώνει επίσης ότι οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης και οι μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας παρατηρούνται πλέον σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη με αποτέλεσμα πυρκαγιές στον Καναδά, τη Σουηδία, τη Σιβηρία, Λετονία και άλλες περιοχές που στο παρελθόν πλήττονταν πιο σπάνια. Ακόμη όμως και στις πιο ευπαθείς χώρες οι καταγραφόμενες πυρκαγιές είναι λιγότερες.

Η παγκόσμια τάση πάντως είναι θετική, καθώς κάθε χρόνο καίγονται λιγότερα στρέμματα αθροιστικά.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η παγκόσμια κοινότητα καλείται να δράσει για την αναστροφή της κλιματικής αλλαγής. Η ΕΕ δαπανά αρκετούς πόρους για την αντιμετώπιση των συνεπειών της και στο σύμφωνο Εταιρικής Σχέσης (ΣΕΣ) μεταξύ της ΕΕ και της Ελλάδας προβλέπεται ότι την περίοδο 2014-2020 η ενωσιακή ενίσχυση για την «προώθηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της πρόληψης των κινδύνων» ανέρχεται σε 776.602.898,48 ευρώ. Πόσα από αυτά έχουν διατεθεί για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών δεν μάθαμε, αλλά πληροφορηθήκαμε την ύπαρξη «εθνικής στρατηγικής» στην οποία αναφέρονται αναλυτικά τα βήματα που πρέπει να γίνουν.

Μέχρι όμως να αναστραφούν οι συνέπειες ή να προσαρμοστεί η χώρα στην κλιματική αλλαγή, καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε και να προλάβουμε τα φαινόμενα. Εκ του αποτελέσματος, όχι με ιδιαίτερη επιτυχία.

Οι πρόσφατες φονικές πυρκαγιές στην Ανατολική Αττική δεν είναι σπάνιο φαινόμενο και οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν εκείνες τις μέρες δεν μπορούν να αποδοθούν στην κλιματική αλλαγή καθώς οι μέσες και υψηλές θερμοκρασίες κινήθηκαν κοντά στους μέσους όρους της εποχής. Πράγματι υψηλή ήταν η ένταση των ανέμων τις ώρες εκδήλωσης της πυρκαγιάς (8-9 μποφόρ με τις ριπές να φτάνουν τα 10-11) και η δυτική τους κατεύθυνση συνέβαλε στην εξάπλωση της.

Όπως είπε σε συνέντευξη Τύπου εχθές το βράδυ ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Nίκος Τόσκας, δεν έχουν καταγραφεί ποτέ τόσο δυνατοί άνεμοι στην ξηρά. O κ. Τόσκας αλλά και ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος αναφέρθηκαν στις δηλώσεις του διευθυντή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Μανώλη Πλειώνη στον ραδιοφωνικό σταθμό «Πρακτορείο 104,9 FM». Μια κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι ο κ. Πλειώνης δεν αναφέρθηκε στην πυρκαγιά που ξεκίνησε από την Καλλιτεχνούπολη, αλλά στις συνθήκες που επικρατούσαν καθ’ όλη τη διάρκεια της Δευτέρας στην Αττική. Επί λέξει είπε: «Σε κάποιους από τους σταθμούς μας, στον Ισθμό, στο Καπαρέλλι Βοιωτίας, στην Πάρνηθα, στην Πεντέλη, στα Άνω Λιόσια και στον Νέο Κόσμο, οι ριπές αυτές ήταν οι μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί τα τελευταία οκτώ χρόνια, που έχουμε σταθμούς στις περιοχές αυτές. Μπορεί να είναι και για μεγαλύτερο διάστημα, απλώς δεν έχουμε σταθμούς παραπάνω από 8 χρόνια στις περιοχές αυτές».

Όπως όμως σχολιάζουν οι ειδικοί, ούτε αυτό το φαινόμενο δεν μπορεί να συνδεθεί με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Η ελληνική επικράτεια, άλλωστε, πλήττεται από πυρκαγιές, ειδικά κατά τη διάρκεια του θέρους. «Ήδη από την αρχαιότητα, η παραμεσόγειος περιοχή αντιμετώπιζε συχνά τέτοια φαινόμενα, αλλά όχι με τη σύγχρονη ένταση και συχνότητα» λέει στο inside story ο Θεοχάρης Ζάγκας, καθηγητής και πρόεδρος της σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ.
«Οι πυρκαγιές που οφείλονται σε φυσικά αίτια στη χώρα μας ανέρχονται στο 3%»Θεοχάρης Ζάγκας, καθηγητής και πρόεδρος της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ

Όπως εκτιμά ο κ. Ζάγκας, αντιπρόεδρος επίσης της Ελληνικής Δασολογικής Εταιρίας, οι πυρκαγιές που οφείλονται σε φυσικά αίτια στη χώρα μας ανέρχονται σε πολύ μικρό ποσοστό, της τάξης του 3%, ενώ όλες οι υπόλοιπες σχετίζονται με ανθρωπογενείς παρεμβάσεις και δραστηριότητες. «Ειδικά στις πυκνοδομημένες περιοχές, αρκεί ένα βραχυκύκλωμα για να απανθρακωθούν χιλιάδες στρέμματα» μας λέει ο καθηγητής. «Γι’ αυτό και θα ήταν εξαιρετικά απλουστευτικό να αποδώσουμε τις πυρκαγιές μόνο στην κλιματική αλλαγή. Οι πυρκαγιές οφείλονται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Αν αυτοί ενισχύονται από την κλιματική αλλαγή, αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι πρέπει να τις διαχειριστούμε».

Και είναι σαφής ποιοι είναι οι τρόποι διαχείρισης: πρόληψη και κατάλληλη προετοιμασία. «Το βασικότερο είναι η διαχείριση της βιομάζας. Όπως μπορούμε εύκολα να παρατηρήσουμε σε αυτού του είδους τις πυρκαγιές, στις ξηρόθερμες περιοχές καίγονται τα πάντα, αυτό που σοφά λέει ο λαός μας “μαζί με τα ξερά, καίγονται και τα χλωρά”. Γι’ αυτό και πρέπει να φροντίζουμε ώστε η βιομάζα να είναι λιγότερη, και όχι λεπτή που διευκολύνει την εξάπλωση και επιτρέπει στη φωτιά από έρπουσα να γίνει επικόρυφη».

Με τα συμπεράσματα του κ. Ζάγκα συμπλέει και η ειδική έκθεση της ΕΕ που εξετάζει την επικινδυνότητα εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη, σε συνάρτηση με την κλιματική αλλαγή. Ειδικά για τις μεσογειακές περιοχές αναφέρει ότι στις βασικές στρατηγικές περιλαμβάνεται η διαχείριση της βλάστησης στα ξηρά δάση. Επισημαίνεται ότι περιοχές που προστατεύονται με στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας μπορεί να επηρεάζονται λιγότερο από τις δασικές πυρκαγιές σε σύγκριση με περιοχές που δεν προστατεύονται και παρουσιάζουν δόμηση. Όπως αναφέρεται, η ανθρώπινη δραστηριότητα (τυχαία, αμελής ή σκόπιμη) είναι η βασικότερη αιτία πυρκαγιάς, και προς αυτή την κατεύθυνση προτείνεται η αύξηση της ευαισθητοποίησης και της εκπαίδευσης των πολιτών και η υποδειγματική τιμωρία των παραβατών.

Ο κ. Ζάγκας επισημαίνει ότι προαπαιτείται η ενημέρωση όλων των μελών της κοινωνίας και η συγκροτημένη πρόληψη από όλους τους αρμόδιους φορείς. «Eπαναπαυόμαστε στην Πυροσβεστική, που όπως αποδεικνύεται δεν έχει την απαιτούμενη οργάνωση σε επίπεδο πρόληψης». Αυτό που προτείνει είναι η διαρκής επιτήρηση των επίφοβων περιοχών, «ειδικά τις επικίνδυνες ημέρες από ομάδες άμεσης επέμβασης που πρέπει να προσβάλλουν τη φωτιά σε λιγότερο από ένα τέταρτο από την εκδήλωσή της. Γιατί μετά απ’ αυτό το διάστημα, οι φωτιά λαμβάνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις».

Τι θα μπορούσε να γίνει;

Οι διαφορές των μεγάλων διεθνών πυρκαγιών με την πρόσφατη πυρκαγιά στην Αττική είναι προφανείς: η έκταση που κάηκε ήταν συγκριτικά μικρή (περίπου το 1% της έκτασης που κάηκε στην Ηλεία το 2007), ενώ και η διάρκεια της πυρκαγιάς ήταν πολύ μικρή. Η ιδιαιτερότητα είναι η γειτνίαση (για να μην πούμε επικάλυψη) δασικών και ημιδασικών εκτάσεων με τον αστικό ιστό. Στο ρεπορτάζ του Γιώργου Λιάλιου στην Καθημερινή αναδεικνύεται το εντυπωσιακό στατιστικό: οι «οικιστικές πυκνώσεις» που έχουν δηλωθεί από δήμους της Αττικής κατά τη διαδικασία κατάρτισης των δασικών χαρτών ξεπερνούν τις 103.000 στρέμματα.

Αλλά ούτε αυτή η ιδιαιτερότητα είναι αρκετή για να ερμηνεύσει το μέγεθος των ανθρώπινων απωλειών. Η λέξη-κλειδί είναι η οργάνωση. Για την ακρίβεια, η έλλειψή της.Η πολιτική προστασία οφείλει να αναλαμβάνει τη διαχείριση των πολιτών που βρίσκονται στις περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται

Δεν αναφερόμαστε στην προληπτική οργάνωση για την οποία μίλησε ο καθηγητής Ζάγκας, αλλά στην οργάνωση κατά τη διάρκεια της κρίσης, στην αδράνεια και την έλλειψη συντονισμού. Πλην των διαδικασιών πυρόσβεσης, η πολιτική προστασία (με όποια μορφή κι αν λαμβάνει αυτή) οφείλει να αναλαμβάνει τη διαχείριση των πολιτών που βρίσκονται στις περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται. Και σε αυτή την περίπτωση η έλλειψη οποιασδήποτε μορφής οργάνωσης είναι καταφανής.

Στην Καλιφόρνια, όπου τα σεμινάρια και η εκπαίδευση για τις πυρκαγιές θεωρούνται αυτονόητες πρακτικές, οι προληπτικές εκκενώσεις κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών αποτελούν θεσμό (οι ΗΠΑ έχουν προνοήσει και για social media tool kit). Αλλά και στη Σουηδία, μια χώρα με ελάχιστη εμπειρία σε πυρκαγιές, οι εκκενώσεις χωριών και ημιαστικών περιοχών λειτούργησε υποδειγματικά στις πρόσφατες φωτιές.

Αντίστοιχα, η προληπτική εκκένωση τεράστιων περιοχών στη γαλλική Pιβιέρα πέρυσι και μάλιστα κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου είναι ακόμη πιο ενδεικτική. Για να μην μιλήσουμε για τα ειδικά καταφύγια, που θα έπρεπε να υπάρχουν. Σε όλες τις περιπτώσεις της προληπτικής εκκένωσης αποτέλεσμα ήταν η μείωση ή ο εκμηδενισμός των ανθρώπινων απωλειών. Κάτι που αποδείχτηκε από την έγκαιρη εκκένωση των κατασκηνώσεων του Δήμου Αθηναίων, αλλά και των ΚΑΑΥ Αγίου Ανδρέα.

Κρίνοντας από τη λίστα των ασκήσεων πολιτικής προστασίας στην ΕΕ, η Ελλάδα μάλλον δεν τις έχει ανάγκη. Βρίσκεται διαχρονικά στην τελευταία θέση της λίστας, με μόλις τρεις ασκήσεις κατά την τελευταία οκταετία. Ειδικά για δασικές πυρκαγιές, η ΓΓ Πολιτικής Προστασίας έχει οργανώσει μόλις μία άσκηση, τον Δεκέμβριο του 2013, κόστους €911.832 με 85% χρηματοδότηση από την ΕΕ.

[© European Union/ECHO]

Με αφορμή μια αποστροφή του υπουργού και του υπαρχηγού της Πυροσβεστικής στη συνέντευξη Τύπου ότι ποτέ δεν έχει σημειωθεί εκκένωση σε αστική περιοχή, σταχυολογούμε κάποιες από τις εκατοντάδες σχετικές επιστημονικές μελέτες και βιβλία:

και παραπέμπουμε στις περίπου 850 ακόμη που διατίθεται δωρεάν για όποιον έχει χρόνο.

Η τεχνολογία στην υπηρεσία πρόληψης και καταστολής

Μοντέλα πρόγνωσης διάδοσης των πυρκαγιών όπως το FARSITE της Δασικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ έχουν δοκιμαστεί στη χώρα μας, αλλά φαίνεται ότι δεν αξιοποιούνται. Ένα νέο σύστημα που αναπτύσσεται από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών σε συνεργασία με το τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ είναι η εφαρμογή WRF-SFIRE που χρησιμοποιήθηκε ήδη δοκιμαστικά στην πυρκαγιά της Κινέτας.

Μια άλλη εφαρμογή στην υπηρεσία της πολιτικής προστασίας είναι το Evita, ένα software πρόγνωσης εξέλιξης της πυρκαγιάς με στόχο την έγκαιρη εκκένωση, το οποίο παρότι έχει αγοραστεί από τις ελληνικές αρχές και είχε δοκιμαστεί, δεν αξιοποιήθηκε. Το ίδιο προφανώς συνέβη και με το σύστημα Engage, που ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος εκθείασε ως «καινοτόμο πληροφοριακό σύστημα συντονισμού πυροσβεστικών δυνάμεων και ενημέρωσης πολιτών».

Ακόμη, το σύστημα EFFIS (Εuropean Forest Fire Information System) που εντάσσεται στην πλατφόρμα Copernicus, παρέχει ένα σημαντικό πλούτο δεδομένων και πληροφοριών που όπως αποδεικνύεται από σχετική εισήγηση της ΓΓ Πολιτικής Προστασίας έχει αξιοποιηθεί (σχεδόν πάντα εκ των υστέρων) σε ελάχιστες από τις εκατοντάδες μεγάλες πυρκαγιές που έχουν ξεσπάσει στην Ελλάδα την τελευταία 20ετία που λειτουργεί.

Ακόμη και το πολυδιαφημισμένο σύστημα επικοινωνίας εκτάκτου ανάγκης «112» που λειτουργεί σε όλη την ΕΕ, φέρεται να μη λειτουργεί πλήρως στη χώρα μας, προκαλώντας την αντίδραση της αρμόδιας επιτρόπου Μαρίζα Γκάμπριελ.